عکس از خلیل غلامی

در گورستان وادی رحمت عکس می‎گرفتم که جوانی بازویم را گرفت و گفت حق نداری. گفتم من خبرنگارم و کارت هم نشان دادم. و گفت آقای جلالی گفته کسی حق نداره عکاسی بکنه. مگر این که مجوز ما را داشته باشد.

دسته‎های عزاداری هیچ کارتی را قبول ندارند.

عکاسی از درون مصلا با هیچ کارتی امکان پذیر نیست.

برای گزارش تصویری از فوتبال، کارت خبرنگاری به درد نمی‎خورد باید کارت آی دی هم بگیری و کاور بپوشی.

در خیابان یک پلیس مانع عکاسی ما می‎شود. کارت خبرنگاری و کارت انجمن مطبوعاتی هم به درد نمی‎خورد.

لباس شخصی اصلا کارت نمی خواهد ولی یک تعداد عکس‎هایت را پاک می‎کند.

در کنار دریاچه‎ی خشکیده‎ی اورمیه مردی به زور از ما کارت می‎خواهد. او با زیرکی تمام جوری پلیس را خبردار کرد که انگار دزد گرفته است.

درون بازار سرپوشیده‎ی تبریز مردی تهدید می‎کند که اگر باز هم عکس بگیری به پلیس خبر خواهد داد.

در جشنواره‎ی فیروزه برای چند عکاس مهمان مشکلی پیش آمده بود که من به عنوان دبیر اجرایی رفتم کلانتری و کارت شناسایی جشنواره با امضای سرهنگ فرامرزی (معاونت اجتماعی نیروی انتظامی) نیز هیچ اعتباری کسب نکرد و کم مانده بود که خود مرا بازداشت کنند.

در روستای لیقوان یک قاطرچی کم مانده بود ما را زیر لگد بگیرد که حق ندارید عکس بگیرید.

در یکی از مجتمع‎های مسکونی هیأت مدیره فقط مجوز خودش را قبول داشت.

با وجود مجوز از روابط عمومی راه آهن تهران در مسیر راه اندیمشک پلیس مانع عکاسی می‎شد.

با وجود مجوز از مدیر رجای تبریز نتوانستیم از ایستگاه راه آهن مراغه عکس بگیریم.

شهرداری هیچ کارتی به عکاس خودش نمی‎دهد و در عوض هر جا سر و کله‎ی عکاس را ببیند مجوز می‎خواهد.

در مصاحبه‎ی آقای شفق (مدیر عامل تیم تراکتور) که مدت نیم ساعت عکاسی می‎کردم با ورود دوربین تلویزیون فورا خود را مرتب کرده، کت‎اش را پوشید و برای مدتی مصاحبه را قطع کرد.

عکس از خلیل غلامی

خلاصه این که صد تا کارت و مجوز هم که داشته باشی باز کم می‎آوری (علاوه کنم کارت‎های موتور، بیمه، گواهی، کارت ملی، سند و شناسنامه را که همه در جیب‎ام باید باشند). تقریبا برای هر کوچه و پس کوچه‎ای باید کارت و مجوز مجزایی داشته باشی. هر کسی می‎تواند از راه برسد و مجوزت را بخواهد. جوری بازویت را می‎گیرند که یکهو فرار نکنی. مثل این که جاسوس اسراییل گیر آورده. هر کسی می‎تواند با خشن کردن چهره‎اش خود را مأمور اطلاعاتی جا بزند. به نظر می‎رسد اهمیت دوربین عکاسی در ایران به اندازه‎ی هیچ کجای جهان نیست. کسی که در ایران موفق شود عکاسی کند می‎تواند در عرض چند سال به عضویت بهترین آژانس‎های جهان در بیاید.

در جواب سوال دوم چنین می نویسم:

۲-      همانگونه که عکاسان غیر بومی تلاش فراوانی برای این جشنواره ارائه نمودند خالی از لطف نبود و تا حدی پیشرفت کردند که با دیدی امیدوارانه به این قضیه نگاه کنم و عکاسان بزرگی را در بین آنها مورد ارزیابی قرار بدم.

۳-      من در مورد سوال سوم تا حدی شک دارم و هر آدمی به نوعی این بحث را تحلیل می کند و دست به نقادی می زنند و آنوقت هست می گویم هنرمند جان به کار هنریت بچسب.

۴-      عکاسان غیر بومی حوب توانستند همدیگر را بشناسند و به همدیگر اطمینان داشتند و دائم در حال تبادل ارتباط و همکاری صمیمانه داشتند که از این نظر برای همه عکاسان مفید بود. من تصوراتی دارم که هنرمند باید دست همدیگر را صمیمانه بفشارند و به مرحله رقابت برسند و در مرحله رقابت نیز از همدیگر جدا نشوند.

۵-      از لحاظ فرصت می توانم بگویم هرگز فرصت مناسبی نبود اما برای عکاسان بومی بهتر از عکاسان غیر بومی بود و عکاسان بومی می توانستند از قبل در این مورد تحقیقات زیادی را به انجام برسانند و حتی تمرین هایی داشته باشند ولی هیچ گاه چنین نبود چون حاشیه های زیادی می توانست داشته باشد که در جواب سوال اول گفته شد و همینطور طبقه بندی غلط در این رقابت ها احساس می شد و عکاسانی که اصلاً در کار مستند اجتماعی دست خوش نداشتند با رقیبان خود مورد حمایت واقع شد و از آن لحاظ مثبت واقع نگردید.

۶-      تبریز فقط تبریز است و بس.

۷-      عکاسان زیادی را دیدم که هیچ اطلاعاتی در مورد داوری این جشنواره نداشتند. باید اینگونه بگویم که تبریز فقط سوژه های مستند اجتماعی ندارد در تبریز از هر لحاظ سوژه و موضوعات متنوعی می توان ایجاد کرد که داورانی چون مختص مستند اجتماعی نمی توانند در مورد عکاسی طبیعت نظرات مثبت ارائه نمود. داوران فقط از عکاسان مستند اجتماعی بودند و هیچ یک از داوران در مورد طبیعت نمی توانستند به نقاط قوت طبیعت و ... پی ببرند و این را به مسئولین برگزاری این جشنواره رسوند که عکاس از زاهدان و بوشهر و ... هزاران کیلومتر را طی می کند و نمی خواهد از نوع عکاسی مستند اجتماعی استفاده کند چه گناهی دارد؟

۸-      تفکرات مختلفی در بین عکاسان وجود داشت و تنها عکاسان بومی در این فکر بوده اند که عکسی ثبت کنند که مفهوم شهر اولین ها را برسانند، در ورودی شهر تبریز روی پل عابر پیاده راهنمایی تابلوئی دیده می شود که تعریفی از اولین های ایران و جهان و حتی جهان اسلام است دیده می شود و در روی این تابلو عظیم نوشته شده به شهر اولین ها و به شهر فیروزه جهان اسلام خوش آمدید؛ اما عکسی در این شهر به ثبت می رسد غیر فرهنگی و دور از شعن یک انسان و انسانیت. از این لحاظ تبریز هیچ چیز ندارد تا ثابت کند اینها از قبل ثابت شده است و نیازی به ثبت مجدد ندارد و عکسی غیر اخلاقی بتواند برگزیده جشنواره جهان فیروزه اسلام باشد که انسان بودن را به صفت حیوانی تبدیل نماید.

از آن زمان یک سال می گذرد و مسئولین در سعی دارند که چنین جشنواره ای را مجدداً برپا نمایند ولی اماهایی وجود دارد که باید از زبان خودشان شنید. که در این مورد آقای خلیل غلامی یکی از مسئولین برگزاری این جشنواره پیگیر برگزاری دومین جشنواره فیروزه به نقل از جناب شهردار تبریز چنین می گوید و خبرهای ریز و درشتی ارائه می نماید:

خلیل غلامی:

خبر خوبی از شهردار تبریز روی سایت‎های خبری رفت. این خبر حاکی از این است که شهردار تبریز یک بار دیگر بر رشد هنر و فرهنگ تأکید کرد: «در اين راه كه نوعي مهندسي زيرساخت‌هاي فرهنگي به شمار مي‌رود، شهرداري تبريز مصمم است و بايد اهالي فرهنگ و هنر با تمام توان كمك حال شهرداري باشند.» من به مدیران کنونی شهرداری فرهنگی تبریز ایمانی ندارم که بتواند کاری از پیش ببرد. مدیری که نتواند به همکاری نزدیک با هنرمندان علاقه نشان دهد، چه کسی بر تصمیم شهردار عمل خواهد کرد؟

شاید تقصیر چندان بر شهردار نباشد. قحط الرجالی غریبی در مدیریت تبریز دیده می‎شود. مدیران فرهنگی هیچ پیوندی با هنرمندان ندارند. سلیقه‎ی آنان برای این پیوند بر این است که هنرمند را بر طبق معیارهای خود بتراشند. این هنرمندان تراش داده شده در جهت خواسته‎ی آنان قرار می‎گیرد. این است که در شهر ما هنرمند تولید می‎شود نه هنر: هنرمندی که توانایی تولید هنر ندارد. همه‎ی هنرمندان شهر در گوشه‎ی زاویه‎ی خود تجربیات گذشته را خمیر می‎کنند تا ابدا گیر ارگان‎های فرهنگی نیفتند.

ساختن با سلایق هنرمندان برای یک مدیر میان مایه خیلی دشوار است. همیشه گفته‎ایم که مدیر هنری مجری‎ست نه تولید کننده‎ی هنر. تعریف هنر از سوی مدیر فرهنگی هنوز ملاک تعیین هنرمند است. حال آن که، یک مدیر هرگز نمی‎تواند معیاری برای گزینش هنرمند برگزیند. چرا؟ چون او به هیچ وجه هنرمند نیست. اگر به احتمال خیلی ضعیف او هنرمند باشد، متخصص تنها یک بخش هنری‎ست. پس بهتر است او تعریف فرهنگ و هنر را کنار بگذارد و خود را آلوده‎ی انتقادها نسازد. من همه‎ی این‎ها را برای آقای شهردار می‎گویم. می‎دانم که برخی مدیران از ذوق چندانی برخوردار نیستند که دامن از این آلودگی پاک کنند.

پس برای رسیدن به زیرساخت‎های فرهنگی و هنری تبریز باید:

۱-           سخنرانی از فرهنگ و هنر را کنار بگذارد و آن را به اهل‎اش بسپارد.

۲-          پیوند شایسته و ذوقی با هنرمند داشته باشد.

۳-          هنرمند را درگیر بخش‎نامه‎های اداری نکند.

۴-          عوض این که شرکت خدماتی خود را فعال کند در تدبیر معیشت هنرمند باشد.

آقای شهردار! در این شهر مدیر هنری چیره است نه هنرمند. تا زمانی که هنرمند ناز مدیرش را می‎کشد وضع بر همین سیاق خواهد بود. متأسفانه مدیران تشخیص لازم برای هنر از بی‎هنر ندارند. من نامه‎ای به شما نوشتم حاکی از این که خانه‎ی عکاسان تبریز بی‎خانمان می‎شود و شما ارجاع دادید به معاونت اجتماعی. و قائم مقام او نیز گفت، هیچ ترسی از این حاشیه‎ها ندارم چرا که من سپاهی‎ام و دیسیپلین خاصی دارم. از نتیجه‎ی ارجاع شما من به این امید واهی رسیدم که، دیگر رجلی در شهر نمی‎بینم. من رغبتی به نوشته‎ی دیگر در این مورد نداشتم اما، سخنان دوباره‎ی شما مرا بر این وسوسه برانگیخت که از توهم قحط الرجلی سرپیچم. کسی که درد هنر و فرهنگ دارد یک روزنه‎ی خیلی باریک برایش باقی می‎ماند. و ما به روزنه‎های کم فروغ بندیم. می‎دانم که با نگاشتن این مطلب به گناهی دیگر می‎خزم. ولی من یاد گرفته‎ام که از بوی سخنان مردم چیزهایی استشمام کنم و از کسان زیادی سخن شنیده‎ام که وجهی نداشته‎اند. هنرمند زندانی شهر است و نه مشارکت کننده‎ی آن. پشت روزنه‎های خود امیدمان را هر لحظه تراش می‎دهیم.

همینطور در انتهای متن چنین می نویسد و می گوید: خداحافظ جشنواره فیروزه

برای دیدن سایز بزرگ عکسها روی آنها کلیک نمائید
Click on the photos in order to view the larg size

از قبل گفته ام و الان هم می گویم جشنواره فیروزه در نظر من اصلاً اعتبار ندارد و نخواهد داشت و به همین خاطر بود که در این جشنواره اسم نویسی نکردم و حضور نداشتم.

این حرفها هیچ وقت بی احترامی به برگزار کنندگان نیست و نبوده فقط و فقط:

 جشنواره داسک دوغای ترکیه کجا جشنواره فیروزه تبریز کجا !!

تشکر ویژه من از آقایان علی حامد حقدوست و خلیل غلامی
عکس های جشنواره فیروزه از: علی حامد حقدوست